Een litteken verwijderen gaat niet. Dit kun je wel doen

Een litteken kun je niet volledig verwijderen, maar je kunt het vaak wel minder zichtbaar maken. Vooral bij onrijpe littekens kun je met de juiste verzorging en behandeling invloed uitoefenen op kleur, dikte en soepelheid. Hoe eerder je start, hoe groter de kans op een rustiger eindresultaat.

Veel mensen ervaren een zichtbaar litteken als storend, zeker wanneer het niet bedekt wordt door kleding. Het is daarom logisch dat je wilt weten of een litteken kan verdwijnen en wat je realistisch kunt doen om het minder opvallend te maken.

Kun je littekens verwijderen?

Nee. Zodra een litteken is gevormd, is het beschadigde huidweefsel vervangen door littekenweefsel. Dit weefsel heeft een andere structuur dan normale huid en verdwijnt niet meer. Dat betekent alleen niet dat je niets kunt doen.

Met een behandeling kun je het uiterlijk van een litteken vaak verbeteren. Denk aan het verminderen van roodheid, verdikking, stugheid of een onrustige structuur. Hoe eerder je hiermee begint, hoe meer invloed je meestal hebt op het eindresultaat.

Je litteken laten behandelen

Bij littekenvorming onderscheiden we twee fases. De fase waarin het litteken nog onrijp is en de fase waarin het litteken volwassen is. Deze fases bepalen welke behandelingen zinvol zijn.

Een onrijp litteken

Een onrijp litteken, ook wel een actief litteken genoemd, is vaak rood of paars van kleur, verdikt en soms gezwollen. Het kan gevoelig zijn en klachten geven zoals jeuk of pijn. Dit zijn tekenen dat het litteken nog verandert.

Een (keloïd) litteken dat nog niet volwassen is en behandeling nog nut heeft

Bij een onrijp litteken bestaat nog de mogelijkheid om iets aan de klachten en de zichtbaarheid van je litteken te doen.

Het betekent ook dat de kans nog bestaat dat het litteken uitgroeit tot een hypertrofisch, keloïd, of atrofisch litteken. We noemen dat afwijkende littekens.

Hoelang blijft een litteken onrijp?

Een litteken blijft gemiddeld 1,5 tot 2 jaar onrijp. Hoe lang deze fase precies duurt, verschilt per persoon en hangt onder andere af van:

• De grootte en diepte van de wond
• Je genezingssnelheid
• Je leeftijd
• Je huidtype
• De plek van het litteken op je lichaam

Binnen deze periode kun je nog actief werken aan het verminderen van klachten en zichtbaarheid.

Een onrijp litteken verzorgen en behandelen. Wat zijn de opties?

Een behandeling kan klachten zoals droogheid, jeuk, pijn en roodheid verminderen. Ook kun je invloed uitoefenen op de soepelheid van het weefsel en het uiteindelijke uiterlijk van het litteken.

Belangrijk: begin met de basis. Voordat je start met een medische behandeling, is het belangrijk om je litteken goed te beschermen en te verzorgen. Dit ondersteunt het herstel en voorkomt verergering van klachten.

UV-bescherming

Pas altijd op met zonlicht wanneer je litteken nog onrijp is. Ongeacht van welk type litteken er sprake is. Nieuwe littekenhuid kan UV-straling nog niet goed weren. Gebruik daarom een zonnebrandcrème met een hoge SPF, zoals ALHYDRAN SPF30.

Hydrateren en vocht vasthouden

Een vers of onrijp litteken verliest meer vocht dan een gezonde huid. Dat kan klachten geven zoals jeuk, pijn, roodheid en verdikking. Een goede hydratatie, waarbij ook vocht wordt vastgehouden, is daarom belangrijk. Smeer het litteken regelmatig in met een littekencrème zoals ALHYDRAN littekencrème. Deze crème bevat hydraterende en vochtbehoudende ingrediënten.

Medische behandeloptie: siliconenpleisters of siliconengel

Siliconenpleisters en siliconengel zijn vormen van medische siliconentherapie bij hypertrofische en keloïde littekens. Siliconentherapie wordt vaak als eerste stap ingezet, omdat het een conservatieve behandeling is. Ingrijpendere opties zoals operatieve correctie meestal niet de voorkeur hebben.

Deze behandeling wordt genoemd in de medisch-specialistische richtlijn voor keloïd en littekenhypertrofie (Federatie Medisch Specialisten).

Siliconen helpen de vochtbalans van de huid te verbeteren en remmen de overmatige aanmaak van littekenweefsel. Bij een behandeling met siliconen zie je meestal al na enkele dagen dat je litteken soepeler wordt. Verbetering van kleur en dikte duren langer. Op zichtbare plekken zoals het gezicht is het prettig om een gel te gebruiken. Onder kleding wordt vaak voor een pleister gekozen.

Start een littekenbehandeling met siliconen altijd in overleg met een medisch specialist. Twijfel je welke behandeling het beste bij jou past? Of wil je meer weten over de verschillende soorten littekens en mogelijke behandelingen? Vraag dan de gratis littekengids aan.

Druktherapie

Druktherapie wordt net als bij siliconentherapie vaak toegepast op hypertrofische- en keloïd littekens. Met behulp van drukverbanden of -kleding probeert men het littekenweefsel plat te houden en de bloedcirculatie te verbeteren. Hierdoor geneest het litteken sneller. Druktherapie werkt prima in combinatie met siliconentherapie.

Lasertherapie

Verschillende soorten lasers (zoals fractionele lasers) worden gebruikt om littekens te behandelen. Deze lasers helpen bij het verbeteren van textuur en kleur van het litteken. Een litteken volledig weglaseren gaat niet.

Corticosteroïdeninjecties

Corticosteroïden kunnen worden geïnjecteerd in littekens om ontstekingen en de vorming van littekenweefsel te verminderen. Het litteken wordt platter en minder zichtbaar.

Microneedling 

Microneedling is een toepassing waarbij kleine microperforaties in de huid worden gecreëerd. Dit stimuleert de productie van collageen en verbetert de textuur van het litteken.

Operatieve correctie

Bij ernstige littekens kan een operatieve correctie nodig zijn. Dit kan bestaan uit het herplaatsen van het litteken of het verwijderen van overtollig littekenweefsel.

Een volwassen litteken

Zodra roodheid afneemt, wordt het litteken minder actief en kleurt het uiteindelijk wit of lichtbruin van kleur. Het zijn de eerste tekenen dat een litteken volwassen is. Ook is het litteken minder verheven, soepeler en geeft het minder jeuk en pijn.

Een volwassen litteken is vaak licht van kleur en minder verheven. De huid is rustiger, maar het littekenweefsel blijft blijvend anders dan normale huid.

De zichtbaarheid van een volwassen litteken kan in uitzonderlijke situaties nog wel wat verbeterd worden. Neem hiervoor contact op met een medisch specialist.

Wat kun je nog doen aan een volwassen (oud) litteken?

Een volwassen litteken kun je niet volledig verwijderen. Het littekenweefsel is blijvend anders dan normale huid. Wel zijn er behandelingen die kunnen helpen om het litteken minder zichtbaar te maken en de textuur te verbeteren. Hieronder bespreken we opties die je kunt overleggen met een dermatoloog of plastisch chirurg.

• Chirurgische verwijdering: Het littekenweefsel wordt weggesneden en de wond wordt gesloten met hechtingtechniek.
• Huidtransplantatie: Er wordt een stuk gezonde huid van een ander deel van het lichaam geplaatst op het litteken.
• Microneedling met PRP (plaatjesrijk plasma): Helpt bij de regeneratie van huidweefsel en het verminderen van littekenweefsel
• Laserbehandelingen met ablative lasers: Ablatieve lasers verwijderen het bovenste laagje van de huid en worden gebruikt om littekenweefsel te verminderen.
• Dermabrasie en microdermabrasie: Helpt bij het afschrapen van de bovenste laag van de huid, waardoor het littekenweefsel wordt verminderd en een gladdere huid wordt bevorderd.
• Injecties met fillers: Zorgt voor het opvullen van deuken of putjes in het litteken, waardoor het uiterlijk wordt verbeterd.
• Chemische peelings: Sterkere chemische peelings helpen bij het vervagen van littekens door de buitenste huidlagen te verwijderen (afschilferen).

Welke behandeling geschikt is, hangt af van het type litteken, de ernst, je huidtype en je algehele gezondheid. Overleg daarom altijd met een dermatoloog of plastisch chirurg om te bepalen wat in jouw situatie realistisch en zinvol is.

Conclusie

Een litteken kun je niet volledig verwijderen, omdat littekenweefsel blijvend anders is dan normale huid.

Toch kun je vaak wél veel bereiken met de juiste aanpak. Vooral bij een onrijp litteken is er nog veel invloed mogelijk op roodheid, verdikking en soepelheid.

Door op tijd te starten met goede basisverzorging en, indien nodig, een medische behandeling zoals siliconentherapie, vergroot je de kans op een rustiger en mooier eindresultaat.

Bij oudere littekens zijn de mogelijkheden beperkter, maar ook dan kan een specialist soms nog verbetering realiseren.

Geraadpleegde bronnen:

• BAP Medical. (z.d.). Wetenschap, littekens en medische siliconen [PowerPoint-presentatie]. Interne bron, BAP Medical
• Federatie Medisch Specialisten. (z.d.). Behandeling van littekenhypertrofie. Richtlijnendatabase